پریدن از روی نوار فرمان ها
پیوند به محتوای اصلی

اخبار

EN

خبر و رسانه

اخبار
گالری عکس
گالری فیلم
  • پرینت گرفتنپرینت
  • خبرنامهعضویت خبرنامه
  • RSSRSS
  • به اشتراک گذاشتن
​در گفت و گو با مجری طرح احداث خط لوله مهرآران- رفسنجان مطرح شد:
هزارتوی یک خط لوله
مشعل:درصنعت نفت با پیشینه ای 113ساله پروژه های بی شماری در بخش های بالادست وپایین دست آن درنقاط مختلف کشور اجرا شده است وهم اکنون نیز می شود. ساخت پالایشگاه های نفت و گاز با ظرفیت های گوناگون وتنوع درمحصول، ساخت مخازن استراتژیک نفت وگاز و خطوط لوله ای که حامل های آنها (نفت،گاز و فرآورده های آنها) هستند. وقتی صحبت ازطرح می شود نخستین سوالی که در ذهن شکل می گیرد ، این است که این طرح چه هدف و نتیجه ای رادرپی دارد ، به همین دلیل ممکن است به مراحل وفرآیند پیچیده آن کمترتوجه شود. دراین نوشتاردرگفت وگوبا ابوالقاسم آل یاسین،مجری طرح احداث خط لوله مهرآران–رفسنجان درشرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران،تلاش شده ضمن معرفی ابعاد مختلف این طرح که بخشی از پروژه کلی خط لوله بندرعباس–سیرجان– رفسنجان است،به چالش های اجرایی آن نیزبا دقت ونظربیشتری پرداخته شود.آنچه می خوانید، ماحصل این گفت وگوست.

​اواخرخردادماه است وگرمای هوا آزاردهنده،به ویژه آن که به واسطه کرونای منحوس و رعایت شیوه نامه های بهداشتی بایدازماسک هم استفاده شود. گفت وگو با آل یاسین به دلیل سفربه اصفهان وتهیه گزارش ازطرحی درپالایشگاه این شهر صنعتی،باهماهنگی روابط عمومی،یک هفته دیرترانجام شد.  دفترش درطبقه چهارم شرکت ملی مهندسی وساختمان نفت ایران است، مثل بسیاری از دفاتر مجریان طرح ها پراست ازنقشه ونامه ودستورعمل که یاباید امضا شوند ویا برای کسب تکلیف به مقام بالاتر،ارجاع داده شوند. ازسال 1363وارد صنعت نفت شده وباگذر زمان گردی ازتجربه به چهره اش نشسته است، تجربه ای بسیار ارزشمند برای نسل آینده.  آل یاسین می گوید:طی سال های فعالیتش درصنعت نفت،خاصه شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت، عهده داراجرای طرح های مختلفی بوده است؛طرح هایی که ابتدایی داشته اند و انتهایی وهریک بنابرگستردگی شان،زمانی رابه خود اختصاص داده اند که خود می شود یک عمر.

    هم اکنون مسئولیت اجرای چه طرحی را به عهده دارید؟

وقتی ازطرح صحبت می کنیم منظورمجموعه پروژه های کاملا به هم مرتبط  هستند به این مفهوم که اگربخشی ازآن اجرانشود، این طور تلقی می شود که انگارکل طرح ابترمانده واجرا نشده است.هم اکنون طرح کلی باعنوان احداث خط لوله بندرعباس- سیرجان– رفسنجان به طول 486 کیلومتر در دست اجراست که مهرآران- رفسنجان به همراه انشعاب خط لوله سیرجان، بخشی از آن را شامل می شود.طرح اصلی(خط انتقال بندرعباس– سیرجان– رفسنجان)چهار زیرپروژه را شامل می شود و یکی از آنها طرح احداث خط انتقال بندرعباس– مهرآران است که قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء آن رادرمسیری به طول 250 کیلومتراجرا می کند.خط لوله مهرآران– رفسنجان،بخش دوم طرح اصلی است که درمسیری به طول 220 کیلومتر(26اینچ)به وسیله شرکت جهاد نصرکرمان به عنوان پیمانکار آن اجرا می شود.سومین بخش پروژه اصلی نیزاحداث سه تلمبه خانه ودوپایانه نفتی جدید است که عبارتند از: تلمبه خانه های بندرعباس، قطب آباد،مهراران،همچنین پایانه نفتی رفسنجان که پایانه اصلی است وپایانه نفتی سیرجان که باانشعابی 8 اینچ ازخط اصلی به انبارنفت سیرجان می رود.آخرین بخش ازطرح احداث خط انتقال بندرعباس- سیرجان–رفسنجان هم برق رسانی مراکز انتقال نفت مربوط است که توسعه پست برق بندرعباس واحداث دوپست برق 132 کیلوولت را درتلمبه خانه های قطب آباد ومهرآران شامل می شود.بنابراین،طرح وسیعی بااعتباری حدود هشت هزارمیلیارد تومان دردست اجراست به طوری که به دلیل گستردگی به چهار زیر پروژه تقسیم شده وسه مجری درگیرآن هستند ومن عهده دار اجرای گستره مهرآران–رفسنجان هستم.

   این گستره از طرح کلی باچه مشخصه و چه هدف یا اهدافی اجرا می شود؟

خط لوله 26 اینچ مهرآران–رفسنجان 220 کیلومتراست که انتقال روزانه 300هزاربشکه فرآورده های نفتی پالایشگاه ستاره خلیج فارس به رفسنجان رابه عهده دارد.این فرآورده های نفتی از رفسنجان نیزازطریق طرح هایی که یا اجرا شده اند یا درحال اجرا هستند به شمال کشور منتقل خواهند شد بنابراین،اساس طرح احداث خط انتقال مهرآران–رفسنجان به عنوان بخشی ازطرح کلی خط انتقال بندرعباس–سیرجان– رفسنجان،انتقال فرآورده های نفتی پالایشگاه ستاره خلیج فارس ازجنوب به شمال کشور است.خط لوله مهرآران– رفسنجان دراسفندماه 1398 پس ازبرگزاری مناقصه به شرکت جهاد نصرکرمان واگذارشد ویکی ازخصوصیات مهم آن که شاید خیلی نادرباشد این است که پیمانکارمسئولیت تهیه وخرید لوله رابه عنوان مهم ترین بخش تدارکاتی طرح به عهده دارد.با این ابتکارمی خواستیم به این جواب برسیم که بهترنیست به جای این که کارفرما دنبال لوله مربوط به احداث خط باشد،پیمانکار این مسئولیت را انجام دهد. این روش درهیئت مدیره شرکت ملی مهندسی وساختمان نفت ایران تصمیم گیری واجرایی شد و به نظر می آید نتایج حاصل از آن هم خوب بوده است.

به لحاظ «قیمتی» وازمنظر «تدارکات» لوله چه سهمی را در اجرای یک طرح به خود اختصاص می دهد؟

خرید لوله به لحاظ قیمتی 80 درصد کل پروژه وبه لحاظ تدارکات نیز93درصد آن را به خود اختصاص می دهد.برای مثال وقتی صحبت از پروژه به روش EPC می شود این بدان معناست که قسمت مهمی ازبخشP که خرید تجهیزات طرح راشامل می شود،مربوط به خرید لوله است.

درطرح احداث خط لوله مهرآران– رفسنجان به عنوان بخشی از طرح کلی بندرعباس– سیرجان–رفسنجان، شرکت ملی مهندسی وساختمان نفت ایران تامین لوله رابه شرکت جهاد نصرکرمان واگذار کرده وپیمانکار موظف به تهیه آن شده است.

 با توجه به سهمی که لوله در اجرای پروژه دارد،به نظر می آید تامین آن خالی از پیچیدگی و مشکل نباشد؟

مهم ترین بخش اجرای گستره های طرح احداث خط لوله بندرعباس– سیرجان–رفسنجان و طرح های مشابه،لوله است. فعالیت های اجرایی که درگستره های خط لوله بندرعباس– سیرجان–رفسنجان انجام می شود،بسیارمهم وهمه آنها تحت تاثیرخرید این کالای راهبردی (لوله)هستند که ازاهمیت این موضوع برای پیشبرد طرح حکایت دارد. آل یاسین بی میل نیست که ازهزارتو وسختی های تامین لوله سخن بگوید و این که برای احداث یک خط لوله تنها دراین بخش،ازچه هفت خوانی باید گذر کرد.

  برای تامین لوله وخرید آن چه فرآیندی طی می شود تاطرحی مثل مهرآران– رفسنجان به ثمر بنشیند؟

 خریداری لوله،فرآیندی بسیارپیچیده دارد؛این گونه نیست که به جایی مراجعه واین کالای اساسی به راحتی خریداری شود.

اصلی ترین بحث درمورد لوله «ورق»است که یادرکشورقابل تهیه است ویا نیست.معمولا ورق های با ضخامت کمتراز10میلی متر وبیش ازچهارمترعرض درکشورقابل تولید نیست و ممنوعیت واردات هم ندارند.

البته درطرح احداث خط لوله رفسنجان–مهرآران که من اجرای آن را به عهده دارم،ورق با عرض چهارمتر نیازنیست اما ورق با ضخامت کمتراز10میلی مترمورد نیاز است. دراین پروژه ورق موردنیازبا ضخامت کمتراز10میلی مترحدود37هزارتن برآورد شده است و خوشبختانه دریک سال ودوماه گذشته پیش ازتشدید تحریم ها به واردات حدود17 هزار تن آن اقدام شد.

 این میزان ورق پس ازترخیص ازکشتی وگمرک،برای تبدیل شدن به لوله کارخانه لوله و نورد صفا حمل خواهد شد که همه اینها مراحلی زمان برهستند؛ برای مثال 900 کشنده که این 17هزارتن ورق وارداتی رابرای قرارگرفتن درنوبت تبدیل شدن به لوله به کارخانه لوله سازی صفا وازآنجا برای پوشش شدن به جنوب حمل می کنند وسپس به محل اجرای پروژه انتقال می یابند.

    تامین بقیه ورق لوله چگونه انجام می شود؟

با توجه به نیاز پروژه به 37 هزارتن ورق و تامین 17هزارتن آن ازخارج، 20 هزار تن دیگر ورق لازم است که باید از داخل تامین شود.

مشکلات تامین ورق درداخل پیچیدگی های خود رادارد وشاید بتوان گفت سخت تر از تامین آن از خارج کشور است. درخرید ورق ازخارج با وجود تحریم های بین المللی و مشکلات انتقال ارز،این مهم به هر نحوی که بود انجام شد و17هزارتن درمدت زمان کوتاهی تولید،برش بسته بندی و وارد بندرعباس شد،به زودی نیز پوشش و به سایت حمل خواهد شد. برای خرید ورق در داخل باید با شرکت اکسین قرارداد بسته شود؛این شرکت تولید کنننده اسلب(شمش فولاد) به ورق است واین یعنی دریافت شمش ازشرکت فولاد مبارکه وتبدیل آن به ورق که خود فرایندی است پیچیده وطولانی برای تولید لوله.

   درباره این فرآیند توضیح می دهید؟

شایدتوضیح این فرآیند خارج ازحوصله این  گفت وگو باشد اما لازم می دانم اشاراتی به آن داشته باشم.

خریدارباید نامه ای مبنی برتولید اسلب یا همان شمش فولاد را برای ارائه به شرکت فولاد مبارکه ازشرکت اکسین دریافت کند.

مرحله بعد، مراجعه سفارش دهنده به کارگزاری بورس فلزات و واریز وجه قابل توجهی به حساب آن برای سفارش 10هزارتن اسلب است.با توجه به این که بورس فلزات یک روز درهفته (سه شنبه ها) تشکیل می شود،سفارش دهنده اسلب باید آماده باشدکه بتواند دراین سایت سهمیه 10هزار تنی اسلب خود را تایید کند.

وقتی این کارانجام شد، کارگزاری هزینه خود را ازوجه واریزی کسرمی کند و بقیه را به حساب شرکت فولاد مبارکه می ریزدواین نیز سفارش دهنده را برای انعقاد قرارداد دعوت می کند.

الزام به گشایش اعتباربانکی(ال سی) ازسوی سفارش دهنده و پرداخت 90 درصد هزینه تولید ورق به شرکت فولادمرحله دیگری است که براساس امضای یک تفاهم نامه میان بانک وشرکت فولاد طی می شود.

درنوبت قرارگرفتن تولید اسلب درشرکت فولاد وتحویل آن به شرکت اکسین پس از رویت اسناد اعتباری(ال سی)سفارش دهنده به وسیله شرکت فولاد مبارکه یکی دیگر ازمراحل است که باید انجام شود.

کسرهزینه های تولید اسلب و حمل تناوبی آن به شرکت اکسین از سوی شرکت فولاد مبارکه از ال سی باز شده دربانک و در پایان تسویه حساب بانک با سفارش دهنده اسلب.

همه این مراحل به تولید اسلب مربوط می شود یعنی هنوز نورد برای تبدیل ورق به لوله انجام نشده است.اگرپوشش لو

 

اقلامی که به آن اشاره کردید،تامین شده است؟

 به جز خرید ورق مورد نیاز طرح برای تبدیل شدن آن به لوله، بقیه موارد(تجهیزات پیش گفته) در داخل کشورتولید وسفارش گذاری شده است.خرید وسفارش همه اقلام بانظارت کار فرما(شرکت ملی مهندسی ساختمان نفت)انجام می شود واقلام پیشنهادی ازسوی پیمانکار جهت سفارش گذاری آنهاباید به تایید برسند؛ بنابراین برای تهیه یک قلم کالا شاید لازم باشد چندین بار با سازندگان وتولید کنندگان داخلی جلسه گذاشته شود.

دراین طرح (مهر آران–رفسنجان) به جز فیبر نوری که تولید وآماده شده است،بقیه اقلام  اعم از لوله و شیرآلات و...سفارش گذاری شده اند.

مجری طرح احداث خط لوله مهرآران-رفسنجان قصه دیگری هم دارد وآن قصه عملیات اجرایی است ومی گوید:این بخش از پروژه نیزفراز ونشیب هایی دارد که طرح را متاثر و گاه زمان پیش بینی شده برای بهره برداری از آن را طولانی می سازد. 

   منظور از «قصه» عملیات اجرایی طرح چیست؟

اجرای خط لوله در وهله نخست نیازمند یک جاده سرویس(رایت اووی)است یعنی درطول این مسیر 220 کیلومتری باید جاده ای ایجاد شودکه بتوان درآن تردد کرد وقصه بخش اجرا درست ازهمین جا شروع می شود.

ساخت جاده سرویس یاهمان جاده دسترسی دشواری های زیادی دارد که مهم ترین آن اراضی به ویژه اراضی کشاورزی است ودراین میان،باچالشی بزرگتربه نام تخریب اراضی روبه رو هستیم.

   در مورد این چالش بزرگ توضیح می دهید؟

اراضی به چنددسته تقسیم می شوند؛ برخی از آنها متعلق به سازمان منایع طبیعی است که در این بخش از آنجا که طرح دولتی است،مشکل چندانی وجود ندارد ومعمولا اجازه استفاده از اراضی برای اجرای طرح داده می شود.

درمسیر220 کیلومتری پروژه مهراران– رفسنجان، 160کیلومترآن اراضی است که  در قلمرومنابع طبیعی قراردارد که عدد خوبی است.اما مشکلی که وجود دارد این است که در همین قلمرو،اشخاص حقیقی یاحقوقی وجود دارند که آن رامتصرف شده اند واین احساس وجودندارد که زمین به آنها تعلق ندارد.

این افراد به نوعی ادعای مالکیت براراضی راهم دارند درصورتی که شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران، برای اجرای طرح از منابع طبیعی مجوز دارد اما متاسفانه با مقاومتی که ازسوی افراد می شود،احداث خط لوله ممکن است برای مدت طولانی متوقف می بماند.

یکسری اراضی هم هستند که مالک دارد وبه لحاظ حقوقی به»مستثنیات»شناخته می شوند یعنی اراضی که به غیر واگذار شده اند.

اراضی به این شکل،صاحب و مالکی دارند چه حقیقی وچه حقوقی،سند هم دارند.گفت وگو با صاحبان آنها برای جلب رضایت و تامین خواسته شان گاه با کمترین چالش وگاه با چالش بسیار انجام می شود وهمین موضوع می تواند در زمان اجرای یک طرح بسیار تاثیر گذارباشد.

مالکان این گونه اراضی دربرخی موارد شخصی عمل نمی کنند و روستایی عمل می کنند یعنی اهالی یک روستا درمقابل اجرای طرح می ایستند واین بدان معناست که اگر اهالی آن روستا 100 نفر باشد باید رضایت همه آنها برای اجرا وادامه طرح جلب شود. بنابراین کار دراراضی بامشخصه مستثنیات،بسیارسخت است وبرای پیشبرد طرح باید گونه ای عمل شود که طرح متوقف نماند.

دسته سومی از اراضی هم هستند که چندین مالک دارند وهیچ سندی هم درمیان نیست.بر این دسته از اراضی ممکن است چندسازمان(اشخاص حقوقی)یاچند نفر(اشخاص حقیقی) ادعای مالکیت داشته باشند؛نکته اینجاست که هیچ سندی هم درمیان نیست اما به هرحال چالشی است که باید رفع شود وامکان دارد چند سال هم طول بکشد.معمولا برای تحصیل اراضی که چندین مالک دارد وسند هم ندارند باید راه دشواری طی شود.

موقعیت زمین ومرغوبیت آن را می توان به چالش های پیش گفته دربحث تحصیل اراضی اضافه کرد.چنین مشکلی با توجه به نوسانات قیمتی هم به لحاظ اقتصادی وهم به لحاظ زمانی هزینه های هنگفتی رابه طرح تحمیل می کنند.

تحصیل اراضی را نمی می توان مشکلی بی پایان وداستانی بی انتها دانست ودرغالب طرح ها با آن رو به روهستیم؛حتی دربرخی طرح ها که سال هاپیش اجرا شده، تحصیل اراضی آن همچنان باقی ودرمراجع قضایی ذیربط مطرح است.برای تحصیل اراضی که چندین مالک دارد که سند هم ندارند، باید راه دشواری طی شود.

   این گونه چالش ها در پروژه مهرآران– رفسنجان هم وجود دارد؟ 

در پروژه خط لوله مهر آران–رفسنجان گستره وسیعی حدود 160 کیلومتر درحوزه منایع طبیعی است وبه دلیل بایربودن باموضوع تحصیل اراضی خیلی درگیرنیستیم ودربخش های دیگر پروژه هم تا به حال مخالفت های شدیدی نداشته ایم.ضمن این که ماده 9 قانون اراضی این اجازه رامی دهد که بدون خرید،از اراضی عبورکنیم.اماتحصیل اراضی، موضوعی است که گریبانگیر بسیاری ازپروژه هاست؛ضمن این که تلاش می شود کسی به واسطه اجرای پروژه مغبون نشود.

   در پروژه ها این گونه مسائل در نظر گرفته می شود؟

ورود به مسائل حقوقی تحصیل اراضی نیازمند نیروی خبره دراین حوزه است وچنین افرادی به حد نیاز در اختیار نیست. 

درپروژه مهرآران– رفسنجان،عملیات مربوط به تحصیل اراضی طبق قرارداد به پیمانکار واگذارشده است.پیمانکار دوگروه سه نفره متشکل از یک نقشه بردار ودو کارشناس در اختیار دارد که موارد حقوقی را پیش می برند.یک گروه کار را از رفسنجان تا سیرجان پیش می برد که درحال تکمیل است وگروه دیگرنیز تحصیل اراضی را ازسیرجان تا سمت مهرآران پیگیری می کند؛عملیات اجرایی طرح احداث خط لوله مهرآران–رفسنجان هم  هماهنگ با برنامه این گروه ها انجام می شود.

به هرحال،چنین مسائلی ریسک های پروژه به شمارمی آیند،طوری که هم زمان اجرای پروژه را طولانی ترمی کنند وهم اقتصاد آن را تحت تاثیر قرارمی دهند.

  با توجه به مواردی که درباره تامین لوله وتحصیل اراضی عنوان کردید،فکرمی کنید عملیات اجرایی (حفاری کانال، دفن لوله و ...)طرح احداث خط لوله مهرآران – رفسنجان از چه زمانی آغاز شود؟

استارت اولیه طرح احداث خط لوله مهراران– رفسنجان، ابتدای فروردین ماه سال گذشته زده شده وبرنامه این است که بهره برداری از این طرح، فروردین 1402آغاز شود.

طبق برنامه ریزی ها،خرید ورق وتامین کل لوله ها باید تا پایان امسال انجام شودوبا توجه به موارد پیش گفته،(تولید اسلب،نورد ورق تبدیل شدن آن به لوله،حمل لوله برای پوشش، انتقال لوله به سایت به سایت وعملیات بانکی مربوط) امیدواریم عملیات اجرایی خط آغاز شود.

اگربتوانیم ازماه های ابتدایی پاییز(مهر-آبان) لوله های آماده شده را به سایت انتقال دهیم، آخر اسفند ماه امسال آخرین لوله در محل اجرای طرح خواهد بود.بنابراین می توان اینطور گفت که عملیات اجرایی احداث خط به سال آینده خواهد رسید.براین اساس درسال آینده نباید معطل حتی یک شاخه لوله بمانیم. خوشبین هستیم که کل مسیر220کیلومتری طرح دریک سال باقی مانده (1401)اجرا شود؛ حتی اگرلازم باشد، تیم های عملیاتی(جوشکار و...)بیشتری به کارگرفته شوند ونوبت های کاری نیز افزایش یابند تا کار در زمان مقرر به پایان برسد. بازگویی قصه تامین ورق و تحصیل اراضی از سوی آل یاسین،بخش های زمان بری هستند که وی بدان تاکید موکد کرد اما این راهم گفت که پیشرفت کاردر شرایطی که تحریم همه پروژه ها ازجمله مهرآران– رفسنجان را تحت تاثیر قرارداده،خوب بوده است. 

  از ابعاد اقتصادی طرح و هزینه های آن بگویید؟

بودجه اجرای احداث خط لوله مهرآران – رفسنجان با44 میلیون یورو و140میلیارد تومان  بسته شده است.

   در طرح احداث خط انتقال مهرآران- رفسنجان برای چند نفر اشتغال زایی شده است یا خواهد شد؟

هم اکنون که فعالیت های عملیاتی شروع نشده است، حدود 70 نفر از نیروهای پیمانکار و 20 نفر از نیروهای مشاور درگیر پروژه شده اند وبه یقین با رسیدن به مراحل عملیاتی، این تعداد افزایش خواهد یافت و در اوج کار به 350 نفر در روز خواهد رسید. البته در اجرای چنین طرح هایی لازم است سازندگان و تولیدکنندگان نیز درنظر گرفته شوند؛با این احتساب شمار افراد درگیر با این طرح به طورمستقیم و غیر مستقیمم عدد قابل توجهی خواهد شد.

   پیشرفت کنونی هم اکنون به چقدر رسیده است؟

باتوجه به آماده سازی های انجام شده درخصوص ایجاد جاده دسترسی( 70 درصد)تامین ورق لوله وتجهیزات، تاکنون 35 درصد ازکل طرح اجرا شده است وبا توجه به پیش بینی سه ساله زمان اجرا، می توان گفت تاخیرچندانی نداشته ایم و انتظار می‌رود طرح در زمان خود یعنی فروردین 1402 به بهره برداری کامل برسد.

 نکته دیگری هست که بخواهید اضافه کنید؟

بدون تردید هرطرحی که دربخش های مختلف صنعت نفت اجرا می شود، با فراز ونشیب هایی نظیرآنچه به آنها اشاره شد، رو به روست؛ مهم عزم و اراده ای است که آنها را پیش می بردوطرح احداث خط لوله مهرآران – رفسنجان به عنوان گستره ای ازطرح کلی بندرعباس– سیرجان – رفسنجان از این قاعده مستثنی نیست.

طرح خط لوله بندرعباس– سیرجان–رفسنجان همانند بسیاری ازخطوط انتقال فرآورده های نفتی که تاکنون اجرا شده است، سرانجام به ثمرخواهد نشست ومردم این سرزمین نیز به واسطه تلاش سخت کوشان صنعت نفت، ازآثار و برکات آن بهره مند خواهند شد.

 

 

 

 

 

 


 ثبت دیدگاه ها

نام و نام خانوادگی: پست الکترونیک:
نظرات: *
کد امنیتی: *
تمام حقوق این پایگاه محفوظ و متعلق به شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران می باشد